عدل ایرانیان
|
1405-07-15
در این بخش مراحل رسیدگی در دادگستری را گام‌به‌گام توضیح داده‌ایم: تنظیم دادخواست و شکواییه، ابلاغ و سامانه ثنا، مهلت‌های تجدیدنظر، واخواهی و فرجام، اعاده دادرسی، دستور موقت، تأمین خواسته و مراحل اجرای حکم. دانستن این مهلت‌ها و تشریفات، مهم‌ترین عامل از دست نرفتن حق شماست.
آیین دادرسی مجموعه قواعدی است که مشخص می‌کند دعوا چگونه و در کدام مرجع طرح شود، طرفین چه مهلت‌هایی دارند و رأی چطور صادر و اجرا شود. در دعاوی حقوقی قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و در پرونده‌های کیفری قانون آیین دادرسی کیفری حاکم است. بسیاری از پرونده‌ها نه به خاطر نداشتن حق، بلکه به دلیل گذشتن یک مهلت یا اشتباه در تشریفات از دست می‌روند.
پیش از دادخواست می‌توان با اظهارنامه رسماً مطالبه کرد، با تأمین دلیل وضعیت موجود را ثبت کرد و با تأمین خواسته اموال طرف را توقیف کرد. در موارد فوری نیز دستور موقت برای جلوگیری از ضرر جبران‌ناپذیر صادر می‌شود.
دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌شود و اوراق قضایی از طریق سامانه ثنا ابلاغ می‌شوند. ابلاغ الکترونیک در حکم ابلاغ واقعی است؛ پس سر زدن منظم به ثنا ضروری است. انواع ابلاغ را در ابلاغ قضایی چیست؟ بخوانید.
دادگاه یا شورای حل اختلاف با توجه به صلاحیت، جلسه رسیدگی تشکیل می‌دهد، در صورت نیاز موضوع را به کارشناس ارجاع می‌دهد و رأی صادر می‌کند. رأی ممکن است حضوری یا غیابی باشد.
| نوع اعتراض | موضوع | مهلت برای مقیم ایران | مهلت برای مقیم خارج |
|---|---|---|---|
| واخواهی | اعتراض به رأی غیابی در همان دادگاه | ۲۰ روز از ابلاغ واقعی | ۲ ماه |
| تجدیدنظرخواهی | اعتراض به رأی بدوی در دادگاه تجدیدنظر | ۲۰ روز از ابلاغ | ۲ ماه |
| فرجام‌خواهی | اعتراض به برخی آرا در دیوان عالی کشور | ۲۰ روز از ابلاغ | ۲ ماه |
| اعاده دادرسی | اعتراض به رأی قطعی به جهات خاص قانونی | ۲۰ روز (از زمان تحقق جهت اعاده) | ۲ ماه |
اعاده دادرسی فقط در موارد محدود قانونی (مانند کشف سند جدید یا جعلی بودن مدرک مبنای رأی) پذیرفته می‌شود. شرایط آن را در شرایط و مراحل اعاده دادرسی کیفری و آیا اعاده دادرسی مانع اجرای حکم می‌شود؟ ببینید.
پس از قطعی شدن رأی، محکوم‌له درخواست صدور اجراییه می‌کند. پس از ابلاغ اجراییه، محکوم‌علیه ده روز مهلت دارد حکم را اجرا کند یا ترتیب پرداخت بدهد یا اموالی معرفی کند. در غیر این صورت، اجرای احکام با استعلام از بانک‌ها، ثبت اسناد و پلیس راهور اموال او را توقیف و به مزایده می‌گذارد. راهنمای کامل در فرآیند اجرای حکم از ابلاغ تا وقت نظارت آمده است.
| ابزار | کاربرد | مرجع |
|---|---|---|
| استعلام اموال | شناسایی حساب، ملک و خودروی محکوم‌علیه | اجرای احکام دادگاه |
| توقیف و مزایده | فروش مال توقیف‌شده برای پرداخت محکوم‌به | اجرای احکام / اداره ثبت |
| ممنوع‌الخروجی | جلوگیری از خروج محکوم‌علیه از کشور | دادگاه صادرکننده اجراییه |
| جلب (در صورت عدم اعسار) | بازداشت محکوم‌علیه ممتنع از پرداخت محکومیت مالی | دادگاه / اجرای احکام |
دعاوی کوچک مالی و برخی امور حسبی در شورای حل اختلاف، سایر دعاوی حقوقی در دادگاه حقوقی، اختلافات خانوادگی در دادگاه خانواده و جرایم ابتدا در دادسرا و سپس در دادگاه کیفری رسیدگی می‌شوند. طرح دعوا در مرجع غیرصالح باعث اتلاف وقت و صدور قرار عدم صلاحیت می‌شود.
وکلای پایه یک دادگستری موسسه حقوقی عدل ایرانیان پرونده‌های آیین دادرسی و اجرای احکام را از مرحله مشاوره و بررسی مدارک تا صدور و اجرای حکم پیگیری می‌کنند. برای دریافت مشاوره با شماره ۰۲۱-۴۷۷۸۳۰۰۰ تماس بگیرید یا از صفحه وکلای عدل ایرانیان وکیل متخصص را انتخاب کنید.
برای اشخاص مقیم ایران ۲۰ روز و برای مقیمان خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ رأی.
ابلاغ الکترونیک در سامانه ثنا ابلاغ واقعی محسوب می‌شود و مهلت‌ها از همان زمان شروع می‌شوند؛ ندیدن ابلاغیه عذر موجه نیست.
رأیی که خوانده در هیچ جلسه‌ای حاضر نشده، لایحه نداده و اخطاریه به او ابلاغ واقعی نشده است؛ اعتراض به آن با واخواهی در همان دادگاه انجام می‌شود.
تأمین خواسته برای توقیف اموال جهت تضمین وصول طلب است، اما دستور موقت برای انجام یا منع یک عمل فوری مانند توقف عملیات ساختمانی صادر می‌شود.
ده روز از تاریخ ابلاغ اجراییه برای اجرای حکم، ترتیب پرداخت یا معرفی مال.
مشاوره حقوقی رایگان
دستیار هوشمند عدل ایرانیان
پاسخ سریع به سوالات حقوقی شما
