توقیف خودرو و قوانین مرتبط با آن چیست؟
توقیف خودرو چیست؟
به طور کلی توقیف خودرو با دو انگیزه و به دو شکل متفاوت صورت می گیرد: توقیف فیزیکی خودرو و توقیف قانونی خودرو.
- توقیف قانونی خودرو: این نوع توقیف یکی از روش های ایجاد انگیزه و اعمال فشار بر شخص مدیون می باشد تا از این طریق شخص نسبت به رفع بدهی خود اقدام نماید. به این ترتیب، شخص مدیون توانایی فروش خودرو و یا انتقال آن به غیر را ندارد. این امر معمولا زمانی صورت می گیرد که شخصی به دیگری مدیون (هر نوع دینی را شامل می شود به طور مثال مهریه و یا چک و سفته) بوده و توقیف خودرو از سوی وی انجام شده است.
- توقیف فیزیکی خودرو: در این نوع توقیف فرد علاوه بر توقیف قانونی، امکان دخل و تصرف و استفاده از خودرو را ندارد. بنا بر نوع توقیف خودرو، دادگاه اقدام به توقیف خودرو مذکور می نماید و در این خصوص کارشناسی را به محل فرستاده تا خودرو را ارزش گذاری و ضبط نماید.
لازم به ذکر است در صورت امتناع شخص مدیون و درخواست طلبکار، دادگاه قادر خواهد بود که خودرو را مصادره کرده و پس از کسر هزینه عملیاتی، مابقی را به عنوان تمام و یا بخشی از دین طلبکار به وی ببخشد.
دلایل توقیف خودرو چیست؟
خودرو علاوه بر دلایل حقوقی مانند بدهی و ادای دین می تواند به دلایل دیگیری نیز توقیف شود. از جمله این دلایل می توان به موارد زیر اشاره کرد:
تصادف منجر به فوت یا جرح
در هر نوع تصادفی که منجر به جرح یا حتی فوت شود، باید هر دو خودرو چه خودروی مقصر چه خودروی متضرر به پارکینگ منتقل شده و توقیف شود.
نداشتن بیمه شخص ثالث
در صورت همراه نداشتن مدارک بیمهای خودرو و یا اتمام اعتبار بیمهنامه شخص ثالث خودرو توقیف خواهد شد و تا زمانی که بیمهنامه تمدید نشود، خودرو از توقیف خارج نخواهد شد.
عدم پرداخت جریمهای که به سقف 1 میلیون رسیده است پس از ابلاغ راهنمایی و رانندگی
بر اساس قانون در صورتی که میزان جریمه خودرویی به سقف یک میلیون تومان برسد، اداره راهنمایی و رانندگی موظف است تا ابلاغیهای را برای راننده ارسال کند.در این صورت، اگر پس از گذشت 1 ماه از ابلاغ، راننده خودرو اقدام به پرداخت جریمه نکند، مامور راهنمایی و رانندگی این اختیار را دارد تا دستور انتقال خودرو به پارکینگ را صادر کند.
بخوانید: مشاوره حقوقی خانواده
ارتکاب همزمان دو تخلف
در صورتی که تخلفی صورت گیرد؛ به عنوان مثال چراغ قرمزی را رد کنیم، سرعت غیر مجازی داشته باشیم، حرکت مارپیچی انجام دهیم، خودروی متوقف نخواهد شد و تنها جریمهای برای مان ثبت میشود. اما اگر دو تخلف به صورت همزمان صورت گیرد، هرگونه حرکات نمایشی و تجاوز از حد سرعت مجاز همزمان، یا عبور از چراغ قرمز و حرکت به صورت همزمان را انجام شود، مامور راهنمایی رانندگی مجاز است که خودرو را توقیف کرده و به پارکینگ منتقل کند.
استفاده از مشروبات الکلی یا مواد روان گردان حین رانندگی
استعمال هرگونه مشروبات الکلی و مواد روان گردان منجر به توفیف و به پارکینگ منتقل خواهد شد.
همراه نداشتن مدارک خودرو
همراه نداشتن مدارک شناسایی خودرو، گواهینامه و بیمه نامه ملزوماتی است که حتما باید به همراه داشت، چراکه در غیر این صورت خودرو توقیف و به پارکینگ منتقل خواهد شد.
لازم به ذکر است که مامورین راهنمایی و رانندگی، زمانی این مدارک را درخواست میکنند که موارد مشکوکی اعم از تخلف انجام داده باشید.
پلاک مخدوش یا غیر مجاز خودرو
بر اساس ماده 2 آییننامه راهنمایی رانندگی هر گونه وسیله نقلیه اعم از ماشین، موتور و حتی ماشینهای مربوط به کشاورزی باید پلاک شناسایی ثبت شده در سیستم راهنمایی رانندگی داشته باشد.
رانندگی با وسیله نقلیهای که پلاک نداشته باشد یا پلاک مخدوش داشته باشد یا پس از استعلام مشخص شود که پلاک غیر مجاز است غیر قانونی بوده و مامور راهنمایی رانندگی در صورت مشاهده میتواند خودرو را توقف کند.
ترخیص خودرو در این شرایط فقط منوط به تعویض پلاک است و راننده تنها تا 5 روز فرصت دارد که مدارک مبنی بر تعویض پلاک را برای ترخیص خودرو ارائه دهد.
لازم به ذکر است در صورتی که راننده برای مخدوش بودن پلاک مجوزی دریافت کرده، توقیف خودرو منتفی خواهد شد.
رانندگی بدون گواهینامه
در صورتی که فردی بدون داشتن و اخذ گواهینامه رانندگی کند، مامور راهنمایی و رانندگی این اجازه را دارد تا خودرو را متوقف و به پارکینگ منتقل کند. رانندگی بدون گواهینامه عواقب مختلفی دارد که تنها یکی از سادهترین آنها توقیف خودرو است.
بخوانید: وکیل مواد مخدر
رفع توقیف خودرو چگونه صورت می پذیرد؟
در صورتی که به دلیل بدهی خودرو توقیف شده باشد، فرد مورد نظر می تواند پس از طی مراحل قانونی و ادای دین خود خودرو را رفع توقیف نماید. همچنین در صورتی که خودرو وسیله امرار و معاش برای شخص باشد می تواند تقاضای رفع توقیف خودرو را به دادگاه تسلیم نموده و در این رابطه با ارائه مدارک و مستندات در دادگاه ثابت کند که خودرو شامل بند 5 مستثنیات دین بوده و از این طریق به حکم صادره دادگاه اعتراض نماید. در صورتی که دادگاه با این اعتراض که خودرو در زندگی شخص مدیون ضروری و وسیله امرار و معاش وی باشد، موافقت کند، حکم به رفع توقیف خودرو را صادر می نماید.
در صورتی که دادگاه ضرورتی را در خصوص خودرو توقیف شده در امرار و معاش شخص مدیون تشخیص ندهد و یا تشخیص دهد که خودرو ارزان تری قادر به رفع نیاز وی می باشد، حکم رفع توقیف خودرو صادر نمی شود. با این حال، امکان شکایت و پیگیری در مرجع و دادگاه تجدید نظر برای فرد وجود خواهد داشت.
همچنین در صورتی که خودرو به دلایلی که پیشتر به آنها اشاره شد توسط اداره راهنمایی و رانندگی توقیف شده باشد، فرد مورد نظر می تواند برای رفع توقیف و ترخیص خودرو به یکی از ستادهای 11 گانه ترخیص خودرو در سطح شهر مراجعه کند. برای مراجعه به هریک از این ستادها لازم است موارد زیر رعایت کرده و مدارک مورد نیاز را به همراه داشته باشید:
- مراجعه مالک یا وکیلی قانونی با در دست داشتن مدارک شناسایی معتبر
- اصل سند یا کارت ماشین + کپی
- اصل بیمه نامه شخص ثالث + کپی
- صورت وضعیت خلافی پرداخت شده
- گواهینامه راننده +کپی
- فیش یا قبض پرداختی عوارض شهرداری
- پرداخت هزینه حمل خودرو به نماینده مستقر در ستاد ترخیص
- پرداخت هزینه پارکینگ
- پر کردن فرم اطلاعات فردی
نقش دادگاه و وکیل در پروندههای توقیف خودرو
در بسیاری از موارد، توقیف خودرو صرفاً یک اقدام اداری ساده نیست و جنبههای حقوقی پیچیدهای به خود میگیرد. بهویژه زمانی که توقیف خودرو ناشی از بدهیهای مالی، اجرای مهریه، چک، سفته یا احکام قطعی دادگاه باشد، ورود دادگاه به موضوع امری اجتنابناپذیر خواهد بود. در این شرایط، تشخیص نوع توقیف، میزان بدهی، قابلیت فروش خودرو و امکان استفاده از مستثنیات دین، همگی در صلاحیت مقام قضایی قرار دارد.
در چنین پروندههایی، حضور وکیل متخصص میتواند نقش تعیینکنندهای ایفا کند. وکیل با بررسی دقیق وضعیت مالی بدهکار، ارزش خودرو، نوع بدهی و مستندات قانونی، میتواند از حقوق موکل خود دفاع کرده و در صورت وجود شرایط قانونی، تقاضای رفع توقیف یا تبدیل توقیف فیزیکی به توقیف قانونی را مطرح نماید. این موضوع بهویژه در مواردی که خودرو ابزار اصلی امرار معاش فرد باشد، اهمیت دوچندان پیدا میکند.
آیا توقیف خودرو همیشه به فروش آن منتهی میشود؟
یکی از دغدغههای رایج اشخاصی که خودروی آنها توقیف شده، نگرانی از فروش خودرو توسط مرجع قضایی است. باید توجه داشت که توقیف خودرو الزاماً به معنای فروش آن نیست. فروش خودرو معمولاً زمانی انجام میشود که بدهکار از پرداخت دین خود امتناع کند و طلبکار نیز درخواست اجرای حکم از طریق فروش مال توقیفشده را ارائه دهد.حتی در این شرایط نیز، دادگاه پیش از صدور دستور فروش، بررسی میکند که آیا خودرو جزء مستثنیات دین محسوب میشود یا خیر. چنانچه ثابت شود خودرو برای زندگی و اشتغال بدهکار ضروری است، امکان جلوگیری از فروش آن وجود دارد. در غیر این صورت، خودرو از طریق مزایده قانونی به فروش رسیده و پس از کسر هزینهها، طلب طلبکار پرداخت خواهد شد.
تفاوت توقیف خودرو در دعاوی حقوقی و تخلفات رانندگی
توقیف خودرو از منظر حقوقی با توقیف ناشی از تخلفات رانندگی تفاوت اساسی دارد. در دعاوی حقوقی، توقیف خودرو معمولاً بهعنوان ابزار تضمین پرداخت بدهی استفاده میشود و رفع آن منوط به تصمیم دادگاه یا پرداخت دین است. اما در توقیفهای مربوط به راهنمایی و رانندگی، هدف اصلی حفظ نظم عمومی و ایمنی ترافیکی است و پس از رفع تخلف، پرداخت جرایم و ارائه مدارک لازم، خودرو ترخیص میشود.شناخت این تفاوتها اهمیت زیادی دارد، زیرا مسیر پیگیری و مرجع رسیدگی در هر یک از این موارد متفاوت است و اشتباه در انتخاب مرجع یا اقدام نادرست میتواند موجب اتلاف وقت و تحمیل هزینههای اضافی شود.
بخوانید: وکیل طلاق خانم
اهمیت اقدام بهموقع پس از توقیف خودرو
بیتوجهی به وضعیت خودرو توقیفشده میتواند پیامدهای مالی و حقوقی سنگینی به دنبال داشته باشد. افزایش هزینه پارکینگ، خطر فروش خودرو در مزایده و حتی ایجاد سابقه منفی حقوقی از جمله نتایج تأخیر در پیگیری رفع توقیف است. به همین دلیل، توصیه میشود بلافاصله پس از توقیف خودرو، علت دقیق توقیف بررسی شده و اقدامات قانونی لازم در کوتاهترین زمان ممکن انجام گیرد.در بسیاری از پروندهها، اقدام سریع و آگاهانه باعث میشود با حداقل هزینه و در کوتاهترین زمان، خودرو رفع توقیف شود و از تشدید مشکلات جلوگیری گردد.
اعتراض به توقیف خودرو و راههای قانونی آن
در بسیاری از موارد، توقیف خودرو ممکن است با اعتراض مالک یا شخص مدیون همراه باشد. قانونگذار این حق را برای افراد در نظر گرفته است که در صورت وجود ایراد قانونی در روند توقیف، نسبت به آن اعتراض کنند. این اعتراض معمولاً از طریق تقدیم دادخواست به دادگاه صادرکننده دستور توقیف یا مرجع اجرای احکام انجام میشود.اعتراض به توقیف خودرو زمانی قابلیت طرح دارد که توقیف بدون رعایت تشریفات قانونی انجام شده باشد، بدهی مورد ادعا اثبات نشده باشد، یا خودرو مشمول مستثنیات دین باشد. همچنین اگر میزان بدهی با ارزش خودرو تناسب نداشته باشد، دادگاه میتواند به درخواست بدهکار، توقیف را تعدیل کرده یا مال دیگری را جایگزین نماید. تشخیص این موارد نیازمند بررسی دقیق پرونده و تسلط بر مقررات اجرای احکام مدنی و آیین دادرسی کیفری است.
مستثنیات دین و تأثیر آن در رفع توقیف خودرو
یکی از مهمترین مباحث مرتبط با توقیف خودرو، موضوع مستثنیات دین است. بر اساس قانون، اموالی که برای ادامه زندگی و تأمین معیشت بدهکار ضروری هستند، قابل توقیف نیستند. در صورتی که خودرو تنها وسیله امرار معاش فرد باشد، مانند خودروهای مورد استفاده در تاکسی اینترنتی، حملونقل بار یا مشاغل مشابه، امکان استناد به مستثنیات دین وجود دارد.با این حال، صرف ادعای امرار معاش کافی نیست و بدهکار باید با ارائه مدارک و مستندات، ضرورت استفاده از خودرو را اثبات کند. دادگاه در این موارد شرایط اقتصادی فرد، نوع شغل، ارزش خودرو و امکان جایگزینی آن با وسیله ارزانتر را مورد بررسی قرار میدهد. در صورت احراز این شرایط، دادگاه میتواند حکم به رفع توقیف خودرو صادر نماید.
توقیف خودرو در پروندههای مهریه و دیون مالی
یکی از شایعترین موارد توقیف خودرو، پروندههای مربوط به مهریه است. در این نوع دعاوی، زوجه میتواند برای وصول مهریه، اموال زوج از جمله خودرو را توقیف نماید. توقیف خودرو در این موارد معمولاً به صورت قانونی انجام میشود و زوج تا زمان پرداخت بدهی یا تعیین تکلیف آن، امکان نقلوانتقال خودرو را نخواهد داشت.در این شرایط، اگر زوج توانایی پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد، میتواند با ارائه دادخواست اعسار یا تقسیط، از دادگاه تقاضای تعدیل نحوه پرداخت بدهی را داشته باشد. پذیرش اعسار یا تقسیط از سوی دادگاه میتواند نقش مؤثری در جلوگیری از فروش خودرو و کاهش فشارهای مالی بر بدهکار ایفا کند.
ضرورت مشاوره حقوقی در پروندههای توقیف خودرو
پروندههای توقیف خودرو، بهویژه زمانی که با بدهیهای مالی، دعاوی خانوادگی یا تخلفات کیفری همراه باشند، دارای پیچیدگیهای حقوقی قابل توجهی هستند. اشتباه در تشخیص نوع توقیف یا اقدام نادرست در مراحل قانونی، ممکن است منجر به تضییع حقوق مالک یا تحمیل هزینههای سنگین شود.به همین دلیل، بهرهگیری از مشاوره وکیل متخصص در دعاوی حقوقی و کیفری، میتواند مسیر رسیدگی را کوتاهتر و مطمئنتر کند. وکیل با شناخت دقیق قوانین و رویههای قضایی، از بروز اشتباهات رایج جلوگیری کرده و بهترین راهکار قانونی را متناسب با شرایط هر پرونده ارائه میدهد.
جمعبندی
توقیف خودرو یکی از مهمترین اقدامات قانونی است که میتواند هم در دعاوی حقوقی و مالی و هم در تخلفات رانندگی و پروندههای کیفری اعمال شود. این اقدام گاه بهصورت توقیف قانونی و گاه به شکل توقیف فیزیکی انجام میگیرد و هر یک آثار و پیامدهای حقوقی متفاوتی برای مالک خودرو به همراه دارد. آگاهی از علت توقیف، مرجع صادرکننده دستور و نوع توقیف، نقش تعیینکنندهای در انتخاب مسیر صحیح برای رفع آن دارد.
در بسیاری از پروندهها، امکان اعتراض به توقیف خودرو، استناد به مستثنیات دین یا درخواست تقسیط بدهی وجود دارد؛ اما استفاده از این ظرفیتهای قانونی نیازمند شناخت دقیق قوانین و رویههای قضایی است. بیتوجهی به روند توقیف میتواند منجر به افزایش هزینههای جانبی، فروش خودرو در مزایده و حتی تضییع حقوق مالک شود. به همین دلیل، اقدام بهموقع و دریافت مشاوره حقوقی تخصصی، بهترین راهکار برای جلوگیری از تشدید مشکلات و حل سریعتر پروندههای مرتبط با توقیف خودرو است.گروه وکلای عدل ایرانیان با تجربه در پروندههای حقوقی و کیفری، آماده ارائه مشاوره و پیگیری تخصصی دعاوی مرتبط با توقیف و رفع توقیف خودرو میباشد.
سوالات متداول
توقیف خودرو چیست و چه زمانی انجام میشود؟
توقیف خودرو اقدامی قانونی است که در صورت وجود بدهی، صدور حکم قضایی یا ارتکاب برخی تخلفات رانندگی انجام میشود و میتواند بهصورت قانونی یا فیزیکی باشد.
تفاوت توقیف قانونی و توقیف فیزیکی خودرو چیست؟
در توقیف قانونی، مالک حق فروش یا انتقال خودرو را ندارد اما میتواند از آن استفاده کند. در توقیف فیزیکی، خودرو ضبط شده و به پارکینگ منتقل میشود و امکان استفاده از آن وجود ندارد.
آیا توقیف خودرو همیشه به فروش آن منجر میشود؟
خیر. فروش خودرو معمولاً زمانی انجام میشود که بدهی پرداخت نشود و طلبکار درخواست اجرای حکم از طریق فروش مال توقیفشده را داشته باشد. پیش از آن، امکان رفع توقیف وجود دارد.
آیا میتوان به توقیف خودرو اعتراض کرد؟
بله. در صورتی که توقیف بدون رعایت مقررات قانونی انجام شده باشد یا خودرو مشمول مستثنیات دین باشد، امکان اعتراض و درخواست رفع توقیف از دادگاه وجود دارد.
آیا خودرو جزو مستثنیات دین محسوب میشود؟
در صورتی که خودرو وسیله اصلی امرار معاش بدهکار باشد و ضرورت استفاده از آن اثبات شود، ممکن است مشمول مستثنیات دین قرار گیرد و از توقیف خارج شود.
توقیف خودرو به دلیل مهریه چگونه رفع میشود؟
در این موارد، پرداخت بدهی، تقسیط مهریه یا اثبات اعسار میتواند منجر به رفع توقیف خودرو شود. تصمیم نهایی با دادگاه خواهد بود.
برای رفع توقیف خودرو ناشی از تخلفات رانندگی چه باید کرد؟
پرداخت جرایم، ارائه مدارک لازم و مراجعه به مراکز ترخیص خودرو از جمله اقدامات لازم برای رفع توقیف خودرو در این موارد است.
آیا داشتن وکیل در پروندههای توقیف خودرو ضروری است؟
اگرچه الزامی نیست، اما حضور وکیل متخصص میتواند روند رسیدگی را تسریع کرده و از تضییع حقوق مالک خودرو جلوگیری کند.
عدل ایرانیان
دسترسی سریع
تمامی حقوق مادی و معنوی وبسایت متعلق به عدل ایرانیان می باشد.
